Cukrzyca typu I, czyli insulinozależna, jest spowodowana rzeczywistym bezwzględnym niedoborem insuliny na skutek uszkodzenia komórek beta j wysp Langerhansa. Ta postać cukrzycy występuje przede wszystkim u dzieci i osób młodych, charakteryzuje się dość ciężkim przebiegiem i skłonnością do kwasicy ketonowej. Leczenie wymaga bezwzględnie stałego stosowania insuliny.
Cukrzyca typu II, czyli insulinoniezależna, występuje najczęściej u osób starszych, z otyłością lub innymi zaburzeniami metabolicznymi. Wydzielanie insuliny przez trzustkę jest u tych osób najczęściej prawidłowe, a niekiedy nawet wzmożone. Natomiast zaburzone zostaje oddziaływanie tkanek na ten hormon. Zmniejszona wrażliwość na insulinę oraz wpływ czynników antagonistycznych wobec insuliny prowadzi do zaburzeń przemiany węglowodanowej, ujawniających się klinicznie jako cukrzyca. Cukrzycę typu II leczy się za pomocą diety i doustnych leków przeciwcukrzycowych. Jednak po kilku latach choroby wydolność trzustki na ogół pogarsza się i zachodzi konieczność podawania insuliny.
Ponadto występują także inne postacie cukrzycy skojarzonej z pewnymi chorobami, np. przewlekłym zapaleniem trzustki, nadczynnością kory nadnerczy lub innymi endokrynopatiami. Cukrzyca występuje także po operacyjnym usunięciu trzustki (np. z powodu raka) i ta postać wymaga oczywiście zastępczego stosowania insuliny.