
Nadczynność tarczycy polega na zwiększonym wydzielaniu hormonów tarczycowych, spowodowanym nadmiernym pobudzeniem gruczołu przez czynniki tyreotropowe lub jego samoistnym gruczolakowatym przerostem. Spotykamy dwa podstawowe rodzaje nadczynności tarczycy.
Wole guzkowe nadczynne (gruczolak toksyczny) występuje najczęściej u kobiet, szczególnie po okresie przekwitania, rzadziej u mężczyzn. Przeważnie dotyczy osób, u których w poprzednich latach istniało wole guzkowe eutyreotyczne, tzn. nie wykazujące cech nadczynności. Z nie wyjaśnionych przyczyn dochodzi do nadmiernej produkcji hormonów tarczycy w obrębie guzków, które nabierają cech „autonomicznych\", tj. wydzielają zwiększone ilości hormonów tarczycowych mimo zahamowania przedniego płata przysadki przez nadmiar tyroksyny.
Nadczynność tarczycy objawia się kołataniem serca, uczuciem gorąca, zwiększoną pobudliwością nerwową, chudnięciem. W badaniu stwierdza się powiększoną nierównomiernie tarczycę, w obrębie której wyczuwa się twarde guzki różnej wielkości. Chory jest niespokojny, nadmiernie ruchliwy, występuje drobnofaliste drżenie rąk. Skóra staje się gładka, ciepła. Czynność serca zostaje przyspieszona, podwyższa się ciśnienie tętnicze skurczowe, a obniża ciśnienie rozkurczowe, przez co amplituda ciśnienia wzrasta. Mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, szczególnie migotanie przedsionków. U niektórych osób występuje uczucie zmęczenia i osłabienia siły mięśniowej, co może nawet utrudniać chodzenie. Mimo to odruchy ścięgniste i okostnowe są wzmożone. Przyspiesza się perystaltyka jelit, mogą występować biegunki. Ponieważ zwiększa się przemiana materii, chory, mimo wzmożonego łaknienia, chudnie.